Pomoc instytucjom polonijnym

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych współpracuje obecnie z 19 instytucjami polskimi poza krajem.  Wśród nich znajdują się zarówno organizacje powstałe jeszcze w XIX w., jak też powołane do życia po II wojnie światowej. W większości przypadków instytucje te pełnią równocześnie rolę archiwum, biblioteki i muzeum, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonych przez nie pamiątkach polskiej kultury.

W okresie PRL stały się one dla Polaków-emigrantów ostoją polskości, ośrodkami ratującymi rozproszone polskie zbiory. Większość z nich jest członkami powołanej w 1978 r. Stałej Konferencji Muzea, Archiwa, Biblioteki Polskie na Zachodzie. Instytucje te, przechowujące bezcenne materiały historyczne i obiekty muzealne pełnią równocześnie rolę centrów życia naukowego i kulturalnego w poszczególnych krajach, przybliżając lokalnym społecznościom dzieje i kulturę Polski. Dzięki zmianie sytuacji politycznej w kraju w pełnieniu tej ważnej misji polskie placówki poza granicami Polski są wspierane w różnych formach poprzez instytucje krajowe. Możliwa też stała się swobodna wymiana myśli i doświadczeń w dziedzinie gromadzenia, udostępniania i zabezpieczania dla przyszłych pokoleń polskiego dziedzictwa kulturalnego rozproszonego w różnych częściach świata.

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych od ponad 10 lat współpracuje z polskimi środowiskami poza Krajem, udzielając im fachowej pomocy w porządkowaniu i ewidencjonowaniu zbiorów. W latach 2007-2008 zrealizowano dwa duże projekty, dzięki znaczącemu wsparciu finansowemu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przekazane na pomoc archiwalną dla instytucji polonijnych fundusze pochodziły z programu operacyjnego: Dziedzictwo Kulturowe – Ochrona dziedzictwa narodowego poza granicami kraju.

W 2007 r. przeprowadzono prace ewidencyjno-porządkowe w 8 instytucjach poza Krajem, z kolei w 2008 r. liczba ośrodków korzystających z tej formy wsparcia wzrosła do 15 placówek polskich w Europie i obu Amerykach. Łącznie w latach 2007-2008 skierowano do prac wśród Polonii   ponad 30 doświadczonych archiwistów, przygotowanych do pracy z bazami danych, władających biegle językami obcymi oraz wyspecjalizowanych w porządkowaniu różnego typu dokumentacji, zbiorów kartograficznych i fotograficznych, zbiorów prasy i druków ulotnych.
Prezentowane opisy poszczególnych instytucji przedstawiają ich genezę i dają krótki przegląd zbiorów, głównie pod kątem ich wartości historycznej i edukacyjnej, a także zawierają informacje na temat współpracy z NDAP i form pomocy świadczonej Polonii przez archiwa państwowe z kraju. Poszczególne instytucje uszeregowano wg krajów w porządku alfabetycznym. Opisy zostały poprzedzone informacjami adresowymi, przydatnymi dla wszystkich zainteresowanych odwiedzeniem tych placówek.

ARGENTYNA

  • Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki
  • Polska Misja Katolicka w Argentynie

FRANCJA

  • Archiwum Instytutu Literackiego „Kultura” w Maison Laffitte
  • Archiwum OO. Pallotynów w Paryżu
  • Polska Misja Katolicka w Paryżu
  • Towarzystwo Historyczno-Literackie – Biblioteka Polska w Paryżu

STANY ZJEDNOCZONE

  • Archiwa, Biblioteki i Muzea Polonii w Orchard Lake
  • Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce
  • Muzeum Polskie w Ameryce
  • Polski Instytut Naukowy w Ameryce

SZWAJCARIA

  • Muzeum Polskie w Raperswilu
  • Polska Misja Katolicka w Szwajcarii

WĘGRY

  • Muzeum i Archiwum Węgierskiej Polonii

WIELKA BRYTANIA

  • Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie
  • Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie
  • Studium Polski Podziemnej

WŁOCHY

  • Ośrodek Dokumentacji Pontyfikatu Jana Pawła II
  • Papieski Instytut Studiów Kościelnych