Polska Lista Krajowa Programu UNESCO Pamięć Świata

Program Pamięć Świata (Memory of the World) został zainicjowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) w 1992 r.

W ramach programu tworzone są listy dziejowych pomników piśmiennictwa, w tym światowa i krajowa. Lista światowa została zainaugurowana w 1997 r., a dwie dekady później zawierała już 427 dokumentów, w tym 17 z Polski.

Uruchomienie Polskiej Listy Krajowej nastąpiło w 2014 roku. Zamieszczono na niej 11 obiektów, przechowywanych w polskich archiwach, bibliotekach i muzeach. W drugiej edycji Polska Lista Krajowa została rozszerzona o kolejnych 11 wpisów.

Trzecia edycja z 2018 roku wzbogaca Polską Listę Krajową o 21 nowych obiektów – między innymi aktów prawnych, plakatów, map, taśm filmowych, rękopisów, zdjęć – w tym wiele związanych bezpośrednio z jubileuszem 100. rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę.

Na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata wpisywane są najcenniejsze dokumenty i zbiory znajdujące się w posiadaniu instytucji w Polsce lub poza granicami kraju, mające szczególne znaczenie dla dziedzictwa kulturowego i tradycji polskiej.

Kryteria wpisu obiektów na Listę Krajową są analogiczne do tych, jakie przyjęte zostały przez Międzynarodowy Komitet Doradczy Programu UNESCO dla Listy Światowej. Powinny one przedstawiać szczególną wartość dla kultury polskiej (z uwzględnieniem jej różnorodności, przemian i zmiennego zasięgu terytorialnego) lub innych kultur, jeśli znajdują się w zbiorach polskich instytucji. Kryteria wartościujące stosowane są zawsze na zasadzie porównawczej i w odniesieniu do unikatowości danego zbioru czy dokumentu oraz jego wpływu i znaczenia dla rozwoju kultury, zwłaszcza polskiej.

Główne kryteria oceny danego zbioru lub dokumentu to:

  • autentyczność w zakresie jego koncepcji, materiału i wykonania
  • integralność i kompletność – w ramach zbioru lub zespołu ukształtowanego według tematu, okresu lub wydarzenia
  • wyjątkowy przykład dla miejsca (regionu, tradycji kulturowej), w którym powstał
  • wyjątkowy przykład wartości dla okresu, w którym powstał
  • wyjątkowy przykład dokonania umysłu człowieka
  • wyjątkowy przykład wpływu na przemiany i rozwój kultury człowieka
  • przykład szczególnie istotnej tradycji kulturowej i cywilizacyjnej
  • szczególny przykład znaczącego tematu i formy artystycznej twórczości (plastycznej, literackiej, muzycznej)
  • unikatowy charakter nośnika zapisu informacji.

Wzór wniosku nominacyjnego (DOC, 41 KB)

Więcej informacji  o programie i dotychczasowych edycjach na stronie https://pamiecpolski.archiwa.gov.pl/